Zie ook de hoofdstukken BURNOUT en BURNIFICATIE die onderdeel uitmaken van het Eindwerkstuk Voortgezette Opleiding Jeugd, Pleeg en Gezinszorg (1997).

Burnout

De balans tussen geven en ontvangen

Problemen ontstaan als de balans tussen geven en ontvangen uit evenwicht is. Als de communicatie met mensen eenrichtingsverkeer blijkt te zijn geworden of als men zich slachtoffer voelt van de omstandigheden.
Mirjam Diatlowicki heeft via studie naar de onderlinge invloed van individu, familie en werk een succesvolle behandeling van het burnout syndroom ontwikkeld.
Door middel van professionele hulp kan de energiebron weer gevoed worden. Mensen worden in staat gesteld hun erkenning op een gezonde manier op de juiste plaats in het leven te zoeken. Hierdoor kunnen destructieve patronen doorbroken worden.

Burnout is een sluipend en slopend proces

Er zijn legio verhalen over enthousiaste mensen, die aan een nieuwe baan beginnen, maar na enige tijd klagen over die baan, over de collega’s of de baas. Anderen mopperen vooral op zichzelf. Of teamleden voelen zich onbegrepen en begrijpen het gedrag van collega's niet.
Vaak zijn ze opgebrand, zien niets meer zitten en zijn niet in staat goed te functioneren. Het enthousiasme is omgeslagen in depressiviteit. Ze zijn uitgeput zonder precies aan te kunnen geven wat er aan de hand is. Burnout is een sluipend en slopend proces. Het voltrekt zich onopgemerkt achter de rug van de betrokkenen om.

Wie treft burnout vooral?

Bepaalde persoonskenmerken maken sommige mensen extra kwetsbaar om op de lange duur op te branden: perfectionisten, mensen die hoge eisen aan zichzelf stellen, die alles goed willen doen en bovendien nog aardig gevonden willen worden. Een fout wordt ervaren als een persoonlijke mislukking. Iedereen mag zich vergissen, behalve zijzelf.

Met de paplepel ingegoten

Deze kenmerken zijn vaak als kind aangeleerd. In ieder gezin zijn er situaties, waarin van kinderen wordt verwacht zich als een verantwoordelijke volwassene te gedragen. Kinderen willen van nature niets liever dan het de ouders naar de zin maken. Maar problemen gaan zich voordoen, als het kind taken krijgt opgelegd, waarvoor het nog te jong is of waarvoor geen waardering wordt gegeven. Het kind ervaart dat het nooit genoeg is wat het doet of laat. Op die manier blijft het kind tekortschieten en voelt men zich als volwassene verplicht altijd beschikbaar te zijn.

Ideale werknemers

De hierboven beschreven eigenschappen maken deze kinderen later tot ideale werknemers: ze zetten zich tot het uiterste in, niets is ze te veel. Ze zijn enthousiast, ambitieus, delegeren weinig en melden zich niet snel ziek. Op grond van hun ervaringen hebben ze geleerd dat ze geen invloed kunnen uitoefenen op de situatie waarin ze zich bevinden. Dit geeft het gevoel onvoldoende greep op het leven hebben en slachtoffer te zijn. Hierdoor kunnen ze in een depressie of grote woede raken. Ieder mens streeft ernaar controle uit te oefenen op de omgeving en greep te hebben op het leven en de eigen autonomie. Als identiteit en eigenwaarde verbonden zijn met het werk, geven burnout of verlies van werk extra voeding aan het gevoel van waardeloosheid en mislukking.

Handhaving van ouder-kindrelatie

Veel mensen hebben een crisis nodig om zich te realiseren dat ze nog altijd leven met de regels, die ze als kind geleerd hebben. Volwassenen functioneren met de als kind aangeleerde vaardigheden, aangevuld met nieuwe, eigen ervaringen. Op grond hiervan wordt ook op het werk leidinggegeven, want de (machts)verhoudingen tussen ouder en kind gelden in de hele maatschappij, dus ook in een bedrijf. Niet alleen werkomstandigheden zijn een belangrijke oorzaak van stress, maar ook de manier waarop men leidinggeeft aan zichzelf en van anderen kan ontvangen.

Begeleiding

Om een bedrijf gezond te houden is het belangrijk dat werknemers zich op het werk thuis voelen en loyaal zijn. Inzicht in het eigen gedrag en dat van collega’s is hierop van grote invloed. Door middel van begeleiding of supervisie wordt men aangemoedigd om belangen en loyaliteiten dusdanig te behartigen, dat er een goede balans ontstaat tussen privé-leven en werk. Op deze manier is het mogelijk mensen te helpen gezond en wel in het werkproces terug te keren en te voorkomen dat ze in ziekmakende patronen terugvallen.
Of nog beter: begeleiding kan gebruikt worden als preventief middel om te voorkomen dat een individu – of zelfs een hele afdeling – overspannen raakt. De feiten zijn niet altijd te veranderen, maar je kunt er anders tegenaan gaan kijken.
Het in vrijheid keuzes kunnen maken, maakt de weg vrij naar een gezond bedrijf met gezonde en productieve werknemers.